INFORMACJE O CHOROBIE ZWYRODNIENIOWEJ STAWÓW

Czym jest choroba zwyrodnieniowa stawów?

Wewnątrz zdrowego stawu ruchome powierzchnie pokryte są warstwą chrząstki, która zapobiega wzajemnemu ocieraniu się (tarciu) dwóch powierzchni kości. Ruch stawu jest płynny dzięki mazi stawowej zwilżającej chrząstkę cząstkami o właściwościach smarujących.

Jednakże w przypadku choroby zwyrodnieniowej stawów integralność stawu jest ograniczona.

Chrząstka zaczyna się ścierać, czasem całkowicie, podczas gdy stężenie cząstek smarujących w mazi stawowej pokrywającej chrząstkę spada.

Proces zwyrodnieniowy wewnątrz stawów przyczynia się do wystąpienia stanu zapalnego, sztywności, ograniczenia ruchomości oraz dolegliwości bólowych towarzyszących poruszaniu się. W miarę postępu choroby objawy nasilają się i prowadzą do ograniczenia sprawności, a dolegliwości bólowe stają się czasem uporczywe.

Jakie są przyczyny choroby zwyrodnieniowej stawów?

Zasadniczo istnieją dwa rodzaje choroby zwyrodnieniowej stawów — pierwotna i wtórna. Główna różnica pomiędzy nimi polega na przyczynie zasadniczej.

  • Pierwotna choroba zwyrodnieniowa stawów

    Ten rodzaj choroby zwyrodnieniowej jest związany ze starzeniem się organizmu i występuje u osób powyżej 55. roku życia oraz wynika ze zużywania się stawów. Im bardziej zaawansowany wiek, tym wyższe prawdopodobieństwo wystąpienia choroby zwyrodnieniowej stawów. Choroba atakuje najczęściej stawy kolanowe, biodrowe oraz stawy rąk i kręgosłupa.

  • Wtórna choroba zwyrodnieniowa stawów

    Ten rodzaj choroby zwyrodnieniowej występuje u osób predysponowanych w związku z różnymi czynnikami, takimi jak otyłość, czynniki genetyczne bądź w następstwie innej choroby lub przebytego urazu, np. złamania lub zerwania więzadła.

Leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

Nie istnieje lekarstwo na chorobę zwyrodnieniową stawów, jednakże objawy tego schorzenia można złagodzić, utrzymując prawidłową masę ciała i regularnie ćwicząc, aby zachować aktywność, zbudować masę mięśniową i utrzymać ruchomość stawu.

Środki przeciwbólowe

Rodzaj środka przeciwbólowego, jaki może zalecić lekarz ogólny, będzie zależeć od nasilenia bólu i ewentualnych innych chorób bądź problemów zdrowotnych. Poniżej opisano zazwyczaj stosowane leki.

Paracetamol

W razie występowania dolegliwości bólowych związanych z chorobą zwyrodnieniową stawów lekarz ogólny może zasugerować rozpoczęcie stosowania paracetamolu. Jest to lek dostępny w aptekach bez recepty. Najlepiej przyjmować go regularnie, nie czekając aż ból stanie się nie do zniesienia. Jednakże przyjmując paracetamol należy zawsze przestrzegać dawkowania zaleconego przez lekarza ogólnego i nie wolno przekraczać maksymalnej dawki dobowej podanej na opakowaniu.

Pomimo jego popularności, dowody zebrane w niedawno przeprowadzonym badaniu zakwestionowały użyteczność paracetamolu w leczeniu choroby zwyrodnieniowej stawów. Dowody opublikowane w czasopiśmie Lancet doprowadziły do sformułowania następującego wniosku: „niezależnie od dawki nie widzimy roli paracetamolu stosowanego w monoterapii (jako jedynego leku) w leczeniu pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów”. Lancet 2016 Mar 17. pii: S0140-6736(16)30002-2.

Niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ)

Jeśli paracetamol nie zapewni skutecznej kontroli bólu towarzyszącego chorobie zwyrodnieniowej stawów, lekarz ogólny może przepisać silniejszy lek przeciwbólowy. Może to być niesteroidowy lek przeciwzapalny (NLPZ). NLPZ to leki przeciwbólowe działające poprzez ograniczenie stanu zapalnego. Istnieją dwa rodzaje NLPZ, które różnią się nieco mechanizmem działania:

  • Tradycyjne NLPZ, np. ibuprofen, naproksen lub diklofenak
  • Inhibitory COX-2 — często nazywane koksybami — np. celekoksyb i etorykoksyb.

Niektóre NLPZ mają postać kremów (NLPZ do stosowania miejscowego), które nakłada się bezpośrednio na zmienione chorobowo stawy i mogą być dostępne bez recepty. Niektóre doustne NLPZ są dostępne bez recepty. Poza łagodzeniem bólu mogą one także zmniejszać obrzęk stawów. Lekarz omówi, jaki rodzaj NLPZ należy zastosować, a także przedstawi związane z nim korzyści i zagrożenia.

Stosowanie NLPZ obwarowane jest wieloma ostrzeżeniami i należy przyjmować je z zachowaniem ostrożności. Środki te mogą nie nadawać się do stosowania u osób z określonymi chorobami, np. astmą oskrzelową, wrzodem żołądka lub dusznicą bolesną bądź u osób po zawale mięśnia sercowego lub udarze mózgu. Osoby przyjmujące aspirynę w małych dawkach powinny zapytać lekarza ogólnego, czy mogą stosować NLPZ.

Podobnie NLPZ mogą wchodzić w interakcje z innymi lekami, np. osłabiając efekt leków obniżających ciśnienie tętnicze. Należy zawsze skonsultować się z lekarzem ogólnym, aby dowiedzieć się, czy można zastosować NLPZ.

Opioidy

Opioidy, np. kodeina, to inna grupa leków przeciwbólowych, które mogą osłabiać ból, jeśli paracetamol lub NLPZ nie działają. Opioidy mogą łagodzić silny ból, ale mogą także powodować działania niepożądane, takie jak senność, nudności i zaparcia.

Kodeina występuje razem z paracetamolem w często stosowanych preparatach, takich jak co-codamol.

W związku z chorobą zwyrodnieniową stawów lekarz może przepisać inne opioidy, w tym tramadol (przykładowe nazwy handlowe: Zamadol i Zydol) oraz dihydrokodeinę (nazwa handlowa: DF 118 Forte). Preparaty te są dostępne w postaci tabletek i roztworów do wstrzykiwań.

Tramadolu nie wolno stosować u pacjentów z niekontrolowaną padaczką, a dihydrokodeiny nie zaleca się stosować u pacjentów z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc (POChP).

Jeśli konieczne jest regularne stosowanie opioidów, lekarz ogólny może przepisać środek przeczyszczający, aby zapobiec zaparciom.

Krem zawierający kapsaicynę

U pacjentów z chorobą zwyrodnieniową stawów dłoni lub stawów kolanowych, u których miejscowe NLPZ nie złagodziły dolegliwości bólowych, lekarz ogólny może przepisać krem zawierający kapsaicynę.

Krem zawierający kapsaicynę działa, blokując włókna nerwowe przesyłające sygnały bólowe w leczonym obszarze. Zanim pojawią się pierwsze efekty konieczne może być jego stosowanie przez pewien czas. W ciągu pierwszych dwóch tygodni stosowania kremu można zaobserwować pewne zmniejszenie bólu, ale pełne efekty leczenia mogą być widoczne dopiero po miesiącu.

Krem zawierający kapsaicynę w ilości odpowiadającej wielkością ziarnku grochu należy nakładać na zmienione chorobowo stawy cztery razy dziennie, nie częściej niż co cztery godziny. Kremu zawierającego kapsaicynę nie wolno stosować na uszkodzonej lub zmienionej zapalnie skórze i należy zawsze myć ręce po jego nałożeniu.

Należy uważać, aby nie dopuścić do kontaktu kremu zawierającego kapsaicynę z obszarami delikatnymi, np. oczami, jamą ustną, nosem i narządami rozrodczymi. Kapsaicyna to substancja występująca w papryczce chili, która powoduje wszystkim znane pieczenie. Jeśli preparat zetknąłby się z wrażliwymi obszarami ciała, mógłby wywołać silny ból utrzymujący się kilka godzin.

Po nałożeniu kremu zawierającego kapsaicynę na skórę może pojawić się pieczenie. Nie należy się tym niepokoić. Nieprzyjemne uczucie stanie się mniej dokuczliwe w miarę upływu czasu terapii. Należy jednakże unikać nakładania zbyt dużej ilości kremu oraz powstrzymać się od kąpieli w wannie lub pod prysznicem po nałożeniu, ponieważ mogłoby to nasilić uczucie pieczenia.

Kortykosteroidy w zastrzykach

Jeśli choroba zwyrodnieniowa stawów ma ciężką postać, leczenie środkami przeciwbólowymi może być niewystarczające do opanowania bólu.

W takiej sytuacji konieczne może być zastosowanie leczenia w zastrzykach podawanych bezpośrednio do stawów zajętych procesem chorobowym. Jest to tzw. iniekcja dostawowa.

Jeśli pacjent potrzebuje iniekcji dostawowych, istnieje prawdopodobieństwo, że otrzyma kortykosteroidy w zastrzykach. Kortykosteroid to lek zmniejszający obrzęk i ból.

Jeśli reakcja na zastrzyk będzie wydłużona, konieczne może być jego powtórzenie. Najlepiej aby liczba iniekcji kortykosteroidów nie przekraczała trzech w ciągu roku, przy czym odstęp pomiędzy kolejnymi zastrzykami nie powinien być krótszy niż trzy miesiące.

Rozwiązanie Flexiseq Więcej informacji o bólu stawów Technologia SEQ